DECUBITUS

Decubitus is een veelvoorkomende complicatie bij mensen die langdurig druk en/of schuifkracht ervaren op een bepaald stuk huid. Deze doorligwonden zijn pijnlijk en vereisen doorgaans langdurige en intensieve behandeling. Q Care is gespecialiseerd in wond- en decubituszorg op maat!

Decubitus – oorzaken, symptonen & preventie

Decubitus of doorliggen is een ernstige beschadiging van de huid of het weefsel onder de huid. Zo’n beschadiging kan ontstaan als een patiënt gedurende een lange periode in dezelfde houding ligt of zit. Door een langdurige druk op de huid, vaak in combinatie met schuifkrachten ontstaan doorligwonden. Kleine bloedvaten worden samengedrukt, waardoor de huid onvoldoende bloed krijgt toegevoerd. Dat betekent dat zuurstof en voedingsstoffen de cellen niet meer kunnen bereiken en uiteindelijk gaan afsterven.

Decubitus ontstaat meestal ter hoogte van een botuitsteeksel zoals de stuit of de hielen. Op deze plekken zijn druk- en schuifkrachten het sterkst. De huid is hier ook dunner en heeft minder spieren en vet. Bijdecubitusis een tijdige en zorgvuldige behandeling nodig om ernstige wonden te voorkomen. Als u zelf niet in staat bent om professionele maatregelen te nemen, schakel dan een mantelzorger of verpleegkundig specialist in. We kennen de volgende categorieën van decubitus.

Categorie 1

Rode verkleuring die niet weg te drukken is. Om dit te controleren drukt u een glas of decubituslens tegen de huid en kijkt naar de plek die u wilt beoordelen. Meer informatie over decubitus categorie 1.

Categorie 2

Oppervlakkige beschadiging of wond, die eruitziet als een blaar of ontvelling. Alleen de opperhuid en de lederhuid is beschadigd. Meer informatie over decubitus categorie 2.

Categorie 3

Diepe wond waarbij ook het onderhuids vetweefsel betrokken is. Botten en spieren zijn onbeschadigd. Meer informatie over decubitus categorie 3.

Categorie 4

Diepe wond met beschadigd bot- en/of spierweefsel. De opperhuid en lederhuid kunnen ook schade hebben. Vaak is er necrose (afgestorven weefsel). Meer informatie over decubitus categorie 4.

Depth Unknown

Deze categorie geeft aan dat er waarschijnlijk ernstige weefselschade is, maar dat moeilijk in te schatten is tot hoever en diep. Er zijn 2 subclassificaties:

1: Verlies van de volledige weefsellaag met onbekende diepte (beschadigde huid, bedekt met necrose of korst);
2: Vermoeden van een diepe weefselbeschadiging met onbekende diepte (intacte huid, maar verkleurd of met een blaar gevuld met bloed). Meer informatie over categorie Depth Unknown.

Hoe kunt u een doorligwonden herkennen?

Hoe herkent u deeerste symtonenbij decubitus of doorligwonden? Het eerste symptoom van een decubituswond is roodheid of een blauwe verkleuring. Wat opvalt is dat deze symptomenniet verdwijnenzodra de druk van de huid is. De patiënt heeft last van irritatie en een branderig gevoel. De patiënt is minder goed in staat op te bewegen of van houding veranderen, waardoor de huid onder druk blijft staan en de roodheid verergert. Op een gegeven moment treden zichtbare beschadigingen op. Risicoplekken in rugligging zijn het achterhoofd, ellebogen, schouderbladen, onderrug en de hielen. Bij een zijligging kunnen op de oren, schouders, ellebogen, heupen, knieën en enkels doorligplekken gaan ontstaan.

Op basis van een anamnese geven we advies over de behandeling. Er wordt een behandelplan opgesteld dat geheel is afgestemd op de individuele cliënt. Bij sommige patiënten is eenrisicobeoordelingniet eens altijd nodig, omdat het ziektebeeld al aanleiding geeft tot het nemen van preventieve maatregelen. Denk bijvoorbeeld aan iemand met een dwarslaesie of als een patiënt terminaal is. Het is dan ook belangrijk om meerdere factoren in kaart te brengen bij de beoordeling van een decubituswond.

Medische toestand

Heeft de patiënt diabetes, een vaatziekte, over- of ondergewicht die invloed kan hebben, last van incontinentie?

Kenmerken van de wond

Hoe ernstig is de wond, doorbloeding, infectietekenen, grootte, diepte, gevoeligheid of pijn.

Risicofactoren

In hoeverre kan de patiënt zelf nog bewegen of van houding veranderen? Let goed op het ontstaan van nieuwe decubituswonden.

Voedingstoestand

Kan de patiënt zelfstandig eten of niet? Hoe is zijn vochtinname? Ondervoeding vertraagt de wondgenezing, dus deze factor moet meegewogen worden.

Psychische toestand

In hoeverre begrijpt de patiënt wat er met hem aan de hand is en de uitleg over de behandeling van de decubituswond?

Wat wil de patiënt zelf wel of niet?

Mensen hebben het recht om de baas te blijven over hun eigen begeleiding. Ook wanneer er psychische problemen in het spel zijn. Het is de taak van zorgmedewerkers om te blijven ondersteunen in het behouden van de eigen regie.

Waar moet u op letten bij de preventie van decubitus?

Door depreventie van decubitusworden op de lange termijn ernstige wonden voorkomen. Doorligwonden moeten zo snel mogelijk behandeld worden omdat genezing vaak erg langzaam gaat en eenlangdurig procesis. Hierbij kunnen materialen gebruikt worden die de druk of de duur van de druk verminderen. Een andere manier ter preventie van doorliggen is het toepassen van wisselhouding. De patiënt verandert, zo nodig met hulp van de verzorging, regelmatig van houding. Wisselhouding pas je dus toe om de duur en de grootte van de druk op kwetsbare lichaamsdelen te verminderen. Bijvoorbeeld door iemand die langdurig in bed ligt om de 4 uur van rug- naar rechterzij-ligging en naar linker-zijligging te positioneren.

Er zijn verschillende typen anti-decubitus matrassen die preventief kunnen worden ingezet en bij reeds ontstane decubitus kunnen verlichten en genezing bevorderen! Deze AD-hulpmiddelen zijn in te delen in actieve en reactieve systemen.

  • Actieve systemen hebben een elektrisch aangedreven luchtpomp die luchtcellen in het matras afwisselend opblaast en leeg laat lopen.
  • Reactieve systemen zijn gemaakt van speciale typen traagschuim die zich naar het lichaam van de patiënt vormen.

Resultaat behalen met een behandelplan!

Bij de behandeling van decubitus werk je in eenmultidisciplinair team.Er kunnen verpleegkundig specialisten, diëtisten, ergo- en fysiotherapeuten, artsen of medisch specialisten betrokken zijn. Er wordt een behandelplan opgesteld waarin diverse stappen worden bijgehouden. Zo kun je bijvoorbeeld denken aan de beoordeling van de decubituswond, een voedingsplan, de behandeling, vervolgconsulten en het wondbehandelplan. Na elke wondverzorging wordt het dossier bijgewerkt. Verder is de behandelingafhankelijk van de fase waarin de symptomen zich bevinden. Bij elke volgende fase wordt de behandeling uitgebreider.

Voor fase 1 betekent dit het regelmatig controleren van de huid op roodheid, warmte of zwelling, het goed in de gaten houden van de patiënt en extra preventiemaatregelen.
Bij fase 2 moet de wond verbonden worden om vocht te onttrekken bij de blaarvorming die is ontstaan.
In fase 3 komt er speciaal wondverband bij kijken dat wondvocht beter kan absorberen. Ook moet de wond goed schoongemaakt worden om een infectie te voorkomen en als deze toch optreedt, heeft de patiënt antibiotica nodig.
Bij fase 4 kan chirurgische behandeling noodzakelijk zijn vanwege aantasting van de onderliggende weefsels. Dood weefsel kan de wondgenezing belemmeren en dit weefsel zal een arts moeten verwijderen. Of er kunnen speciale zalven die enzymen bevatten ingezet worden om het dode weefsel te verteren.

Decubitus voorkomen? Wij noemen enkele tips!

Een doorligwond voorkomen is beter dan genezen. Het is pijnlijk en veroorzaakt heel veel ongemakken. U kunt zelf ook veel doen om doorliggen te voorkomen. En anders kan een mantelzorger of de verpleegkundige professional u daarmee helpen. We noemen hier een aantal algemene tips om doorligwonden te helpen vermijden.

Wissel regelmatig van houding

Bespreek met de verpleegkundige of huisarts hoe vaak je het best van houding verandert. Het advies is om elke 4-uur van houding te wisselen in bed, en elke 2-uur te wisselen in een stoel. Gebruik passende hulpmiddelen zoals een anti-decubitus matras of -zitkussen.

Voorkom schuiven in bed en in de stoel

Zorg voor een goed anti-decubitus matras dat extra druk op risicoplekken voorkomt. Druk- en schuifkrachten vormen een hoog risico en moeten daarom zoveel mogelijk worden vermeden. Ligt u in bed? Voorkom dat u onderuitzakt. Doe altijd het voeteneinde omhoog en zorg voor een goede ondersteuning van het lichaam. Beperk het rechtop zitten in bed om de druk op de stuit en de zitknobbels te verminderen. Zorg verder voor een kreukvrije en gladde onderlaag. Plooien en kreukels geven extra druk en verhogen de kans op doorliggen. Zit u regelmatig in de stoel? Verstel dan regelmatig de rugleuning. Let ook in de stoel op kreukels en plooien in de kleding.

Controleer en verzorg de huid

Een goede hygiëne en het controleren van de huid op roodheid, warmte of zwelling is van groot belang. Check ook of risicoplekken pijnlijk zijn. Gebruik weinig zeep. Houd de huid goed droog. Verschoon bij incontinentie regelmatig het incontinentiemateriaal. En bescherm de huid met bijvoorbeeld zinkolie, een barrièrecrème of -spray of siliconencrème. U kunt hierover advies vragen aan uw verpleegkundige.

Drink voldoende water en eet gevarieerd

Drink voldoende water. Het advies is 1,5 liter water per dag. Eet vooral eiwitrijk voedsel dat bijdraagt aan de genezing van decubitus, zoals vis, bonen, noten, zaden, eieren, kwark. Schakel uw (huis)arts of een andere betrokken zorgverlener in als u moeite heeft met eten en of drinken.

Blijf in beweging

Beweeg zoveel mogelijk. Zelfs een kleine verandering in de houding is al goed. Beweging is goed voor de doorbloeding van de huid. Als een cliënt niet zelf kan bewegen, is het belangrijk om als zorgprofessional de cliënt hierbij te ondersteunen.

Wij vinden multidisciplinair samenwerken belangrijk!

Q Care verleent totale wond- en decubituszorg in combinatie met diverse (merkonafhankelijke) hulpmiddelen. Zo maken we o.a. gebruik van verschillende typen anti-decubitus matrassen die specifiek kunnen worden ingezet ter preventie, en andere die juist bij reeds ontstane doorligwonden kunnen verlichten. Naast het verstrekken van anti-decubitus hulpmiddelen, zijn we ook eenduurzame kennispartnervoor onze klanten. Dit betekent dat we meedenken, zorgpersoneel opleiden en al bij depreventieve fasebetrokken zijn. Omdat we de cliëntsituatie periodiek blijven volgen anticiperen we snel op vraagstukken van cliënten en zorginstellingen. Door samen te werken met andere disciplines en onze rol in te nemen als wondregisseur, bieden we passende zorg en houden we deze voor iedereen betaalbaar en toegankelijk. Onze verpleegkundigen zitten verspreid door heel Nederland, waardoor we ook bij u in de buurt decubituszorg kunnen leveren!